Blindedarmontsteking ofwel appendicitis is een ontsteking van de blinde darm, een wormvormig aanhangsel aan het begin van de dikke darm, in de rechter onderbuik. De blinde darm varieert enkele centimeters in lengte en daarmee ook in ligging: soms ligt hij opgekruld achter de dikke darm. De blinde darm heeft een functie in de opbouw van afweer.
Ontsteking van de blinde darm komt frequent voor. Dit wordt waarschijnlijk vooral veroorzaakt door afsluiting van de binnenzijde, door zwelling van het slijmvlies of aanwezige ontlasting. Een warme, vochtige omgeving is een ideaal milieu voor woekering van bacteriën, wat kan leiden tot ontsteking. Weliswaar zit in zo’n omgeving de hele darm vol met bacteriën, maar in een niet afgesloten darm wordt deze massa voortdurend voortgestuwd door de knijpende activiteit van de darm. Daarom komt juist relatief vaak een ontsteking in blind eindigende darmuitstulpingen voor, zoals de blinde darm, maar ook zogenaamde divertikels. Dit zijn uitstulpingen aan de buitenzijde van de darm.
De ontwikkeling van klachten en symptomen hangt samen met de variatie in lengte en ligging. Als de punt, direct tegen de buikwand, ontstoken is, dan zal de pijn snel ter plaatse optreden. Regelmatig ligt de blinde darm echter achter de dikke darm, wat ervoor kan zorgen, dat de blinde darm als het ware wordt afgedekt. Daarmee zijn de klachten veel vager of treden pas op als de blinde darm al zo ontstoken is, dat deze ook is gesprongen (geperforeerd). Er zit dus nogal wat variatie in de wijze waarop de klachten zich presenteren. En deze heeft vooral te maken met verschillen in anatomie.
Veel voorkomende klachten en symptomen zijn pijn, toenemend bij vervoer of beweging en/of aanraking, misselijkheid, braken, koorts en dergelijke. Dergelijke symptomen kunnen echter ook passen bij andere aandoeningen, waarvoor chirurgisch ingrijpen niet nodig is. Zo kunnen bij vrouwen/meisjes problemen van inwendige geslachtsorganen symptomen/klachten geven, die ook kunnen voorkomen bij appendicitis. Die zijn immers ook in de onderbuik aanwezig. Ook bij mannen kunnen afwijkingen op een ander vlak, vergelijkbare symptomen/klachten geven zonder ontsteking van de appendix.
Uiteraard willen we voorkomen, dat een niet ontstoken blinde darm wordt verwijderd. Het verwijderen van een gezonde blinde darm kan immers ook complicaties geven, bijvoorbeeld een abces oftewel een holte met pus. Dit is overigens bij iedere operatie het geval. Daarom volstaan we niet met het uitvragen van de klachten en het lichamelijke onderzoek, met voelen aan de buik en in principe inwendig onderzoek , maar doen we ook aanvullend onderzoek. We kijken bijvoorbeeld in het bloed of er uitingen zijn van ontsteking. Op indicatie doen we nog aanvullend onderzoek in de vorm van een echo of zo nodig een CT-scan. Als dit alles nog onvoldoende zekerheid oplevert, kiezen we er regelmatig voor om een kijkoperatie te verrichten. Daarmee kan ontsteking vrijwel altijd worden uitgesloten of aangetoond. Vaak kunnen we via diezelfde kijkoperatie de blinde darm verwijderen bij ontsteking. Wanneer de blinde darm niet ontstoken is, kan deze ongemoeid blijven. Bij een relatief milde verdenking op grond van het klinische beeld en diverse onderzoeken besluiten we regelmatig de ontwikkeling even af te wachten en het een en ander na een dag opnieuw te beoordelen.
Als een ontsteking op grond van al deze informatie waarschijnlijk is, wordt u in principe zo snel mogelijk geopereerd. Enig uitstel is echter vaak verantwoord, uiteraard afhankelijk van de ernst van uw klachten/symptomen.
De operatie kan via een snee(tje) in de rechter onderbuik plaatsvinden, waarna de onderliggende spierlagen worden geopend evenals het buikvlies. Hier wordt de blinde darm opgezocht, aan de basis afgebonden en verwijderd.
De verwijdering kan vaak ook via een kijkoperatie plaatsvinden. Hierbij brengen we een werkkanaal in onder de navel. Via dit kanaal wordt een camera ingebracht en vervolgens nog 2 werkkanalen onder zicht. Hierdoor maken we met speciale instrumenten de blinde darm vrij en verwijderen deze, na het afbinden aan de basis. Soms is het niet goed mogelijk om via de kijkoperatie de blinde darm voldoende vrij te maken uit zijn omgeving, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van verklevingen. Het gevaar bestaat dan, dat de darm of andere organen worden beschadigd. In dergelijke gevallen zal de operatie worden voltooid via de bovengenoemde open methode.
Als sprake is van een perforatie, wordt vaak uitgebreid gespoeld met vocht en krijgt u antibiotica via een infuus, om de verhoogde kans op een abces (holte met pus) te verminderen. Om diezelfde reden laten we soms ook de huid van de wond open. De lagen van de buikwand die hieronder liggen, sluiten we uiteraard wel. Als er toch een abces ontstaat, moet de pus eruit gelaten worden. Hier zijn verschillende manieren voor:
Als een (milde) ontsteking al wat langer bestaat, kan het lichaam een van zijn verdedigingsmechanismen inschakelen: de ontsteking enigszins afdekken. Het zogenaamde grote net, een beschermende deken over de darmen en de darmen zelf, gaat dan om de ontsteking liggen. Dit om het proces plaatselijk te houden en niet door de hele buik te laten verspreiden. Wanneer zo’n ‘infiltraat’ zich heeft ontwikkeld, is dat een slechte omstandigheid om te opereren. Het weefsel kan dan namelijk wat verweekt zijn en er is een grotere kans op beschadiging van de darmen. Vaak kiezen we ervoor om de ontsteking te laten afkoelen, al dan niet ondersteund door antibiotica. Hiermee komt de blinde darm vaak tot rust. Soms ontwikkelt zich eveneens een abces, die dan gedraineerd moet worden.
Blindedarmonsteking (appendicitis) (PDF, 70 Kb)
